Long time no see! Tęskniłam już bardzo za pisaniem, ale ten rok szkolny zaczął się bardzo intensywnie i nijak nie mogłam znaleźć chwili, żeby stworzyć nowego posta.
Dzisiejszy wpis został zainspirowany – jak zawsze z resztą – lekcją z jedną z moich uczennic 😁

1. Słowem wstępu
2. Następstwo czasów
3. Zmiana zaimków, czasu i miejsca
4. Pytania w mowie zależnej
5. Zdania rozkazujące w mowie zależnej

Słowem wstępu

Przed rozpoczęciem jakiegokolwiek tematu z gramatyki, zawsze staram się wytłumaczyć PO CO tego się uczymy. Po co nam jest mowa zależna (reported lub indirect speech), czy rzeczywiście używa się jej w codziennej rozmowie?

Zacznijmy od tego, czym mowa zależna w zasadzie jest. Krótko mówiąc, mowy zależnej używamy, kiedy chcemy powtórzyć czyjeś słowa. Moza niezależna (direct speech) z kolei, to czyjeś słowa ujęte w cudzysłów.

Mowa niezależna	Mowa zależna
Lara said: „I’m pretty.”	Lara said (that) she was pretty.
Tom said: „I don’t smoke.”	Tom said he didn’t smoke.
They said: „We have never lied.”	They said they had never lied.

Następstwo czasów

Analizując zdania powyżej, może zwróciłeś uwagę na to, że chociaż zdania wyglądają podobnie, to różni się w nich zastosowany czas. Co do zasady, kiedy „przerzucamy” czyjeś słowa w mowę zależną, musimy zrobić krok wstecz w czasie. Dlaczego? Cóż, jeśli powtarzamy czyjeś słowa, zazwyczaj robimy to po jakimś czasie. Jeśli jednak powtarzamy czyjeś słowa od razu po ich wypowiedzeniu, wtedy nie musimy stosować tej zasady.

Przyjrzyjmy się kilku zdaniom:

Mowa niezależna	Mowa zależna	Zmiana czasu
Jack said „I am handsome.”	Jack said (that)* he was handsome.	Present simple -> past simple
„The sun is shining,” he said.	He said the sun was shining.	Present continuous -> past continuous
Jack said „I was handsome.”	Jack said (that) he had been handsome.	Past simple -> past perfect
„I have lost my keys,” said Mike.	Mike said (that) he had lost his keys.	Present perfect -> past perfect
Mr Brown said „I’ve been working for this company for 3 years.”	Mr Brown said he had been working for that company for 3 years.	Present perfect continuous -> past perfect continuous
„I will do it tomorrow,” said Jenny.	Jenny said she would do it the next day.	Future simple -> future in the past
„She will be working on the project tomorrow at 5,” said George.	George said she would be working on the project the next day at 5.	Future continuous -> future continuous in the past

W zasadzie, do codziennego użytku tyle czasów wystarczy 😉 Jeśli jednak jesteś maturzystą, tę listę należy rozszerzyć o pozostałe czasy.

Oprócz samych czasów, należy też pamiętać o czasownikach modalnych:

Mowa niezależna	Mowa zależna
will	would
can	could
may	might
shall	should

Co w przypadku, kiedy już w zdaniu w mowie niezależnej pojawi nam się np. Past Perfect, albo would/could itp? Wtedy zostawiamy te elementy bez zmian.

Zmiana zaimków, czasu i miejsca

Chociaż temat następstwa czasu jest bardzo ważny, to to nie jest jedyna rzecz, o której należy pamiętać przy okazji mowy zależnej. Żeby nasze zdanie, które po kimś powtarzamy, miało ręce i nogi, musimy zwrócić szczególną uwagę na zmianę zaimków (osób), określeń miejsca i określeń czasu.

Weźmy taki przykład: Asia komunikuje nam podczas spaceru po mieście, że lubi tutaj robić zakupy ze swoją siostrą, pokazując palcem centrum handlowe. Takie zdanie wyglądałoby mniej więcej tak: „I like going shopping here with my sister.” Po wypadzie na miasto, wracamy do domu i powtarzamy słowa Asi np. mamie albo partnerowi. Co wtedy powiemy? Zastanów się ile elementów w tym zdaniu ulegnie zmianie.

• Asia said she liked going shopping there with her sister.

Poniżej postaram się wymienić jak najwięcej elementów, które (z reguły) ulegają zmianie w mowie zależnej. Z reguły, ponieważ wszystko zależy od sytuacji i miejsca, w którym się znajdujemy.

Mowa niezależna	Mowa zależna
today	that day
yesterday	previous day/ the day before
last week/month/year	the week/month/year before
next week/month/year	the following week/month/year
tomorrow	the next day
now	then
5 years ago	5 years before
here	there
in this room	in that room

Pytania w mowie zależnej

Kolejną (być może problematyczną) rzeczą jeśli chodzi o mowę zależną, są pytania. Jeśli ktoś z Was kojarzy temat pytań pośrednich, to ma problem z głowy 😉
Pytania w mowie zależnej są pytaniami pośrednimi. No dobra, ale co to znaczy?

Pytania pośrednie to takie, które, w przeciwieństwie do pytań bezpośrednich, mają jakiś wstęp. Innymi słowy, nie walimy prosto z mostu, tylko ubieramy nasze pytanie w ładniejsze słowa np.:

• Pytania bezpośrednie:
  • Where are you from?
  • Do you like rock music?
  • When is her birthday?
• Pytania pośrednie:
  • Would you mind telling me where you are from?
  • Can I ask if you like rock music?
  • Do you know when her birthday is?

Czy widzicie jakąś zależność? Podkreślone części zdania to te „wstępy” do pytania. Nie pytamy bezpośrednio „Ej ty, skąd jesteś?”, tylko „Czy mógłbyś mi powiedzieć skąd jesteś?”. Brzmi ładniej, prawda?

Poza tym, pytanie pośrednie nie ma już struktury zwykłego pytania, to znaczy, że nie ma tutaj ani czasowników posiłkowych (np. do, does), ani inwersji. Pytania pośrednie mają strukturę zdania twierdzącego.

Dokładnie te same zasady stosujemy do pytań w mowie zależnej, a tym „wstępem” do pytania jest „someone asked„, „someone wanted to know” itp.:

Mowa niezależna	Mowa zależna
„Where do you live?” asked Lucy	Lucy asked me where I lived.
„Are you coming to the party?”	He wanted to know if I was coming to the party.
„What time does the movie start?”	They asked what time the movie started.
„Have you finished your homework?”	My teacher asked if I had finished my homework.

Zdania rozkazujące w mowie zależnej

Ostatnim zagadnieniem, które musimy tu omówić jest tworzenie zdań rozkazujących. One, podobnie jak pytania, mają wyjątkową budowę. Spójrzmy na przykłady:

Mowa niezależna	Mowa zależna
„Close the door.”	He told me to close the door.
„Please, sit down.”	She asked him to sit down.
„Don’t touch that!”	They warned us not to touch that.
„Finish your work before lunch.”	The boss told them to finish their work before lunch.

Jak widzisz, tryb rozkazujący jest dość powtarzalny – w tego typu zdaniach czasownik główny to bezokolicznik z ‚to‚ lub ‚not to”.

---

Uff 😮‍💨 Zdaję sobie sprawę, że ten temat jest dość obszerny i – na pierwszy rzut oka – skomplikowany. Daj sobie czas na przyswojenie całej tej wiedzy i nie oczekuj, że zapamiętasz wszystko na raz 😉 Wracaj do tych informacji, a przy okazji oglądania filmu czy serialu, staraj się wyłapywać mowę zależna zastosowaną w prawdziwym życiu.